Geleerden in de lerarenkamer
Presentator Sofie van den Enk, geflankeerd door SLO-bestuurder Bernard Teunis (destijds manager actualisatie onderwijsdoelen), praat het plenaire ochtendprogramma aan elkaar. Het decor verplaatst zich van Mokaddems ‘klaslokaal’ naar de ‘lerarenkamer’, waar lector Integrale Curriculumontwikkeling Dominique Sluijsmans, onderwijspsycholoog Bert Wienen en hoogleraar Onderwijs en Sociale Ongelijkheid Eddie Denessen zijn neergestreken. Aan de tand gevoeld door het presentatieduo komen ze onder meer tot de volgende uitspraken: “Waar ik een beetje voor vrees is dat de kerndoelen worden gezien als een afvinklijst van wat we straks allemaal moeten toetsen. Daar zouden wij drieën erg verdrietig van worden.” (Sluijsmans); “We zien in veel onderzoek dat jongeren het gevoel hebben dat ze zelfs aan hun eigen verwachtingen niet meer kunnen voldoen.” (Wienen); en “Ik vind het heel mooi dat er een algemeen curriculum is voor iedereen. Het curriculum bepaalt de gelijke doelen voor iedereen, de didactiek en de aanpak in de klas bepalen of er gelijke kansen komen of niet.” (Denessen).
Smal of breed?
Dan is het de beurt aan Louise Elffers, voorzitter van de Onderwijsraad. Een curriculum is nooit in beton gegoten, stelt ze de zaal gerust. “Het beweegt mee met wat leerlingen nodig hebben om een goed leven te kunnen leiden. En om volwaardig te kunnen deelnemen én bijdragen aan de huidige en toekomstige samenleving. Maar wat is daarvoor nodig?” Elffers spitst haar betoog vervolgens toe op de eeuwige discussie over ‘smal’ of ‘breed’ opleiden. “Wie pleit voor brede vorming, wordt om de oren geslagen met het belang van basisvaardigheden. En wie in de dalende lees-, schrijf- of rekenvaardigheid van Nederlandse leerlingen aanleiding ziet om hieraan extra aandacht te besteden in het onderwijs, kan zomaar worden weggezet als een ‘PISA-fetisjist’.” Maar volgens Elffers moeten we ermee ophouden om dit debat als een of-of-kwestie te beschouwen: je moet op zoek gaan naar de juiste balans. Ze rondt af met een afsluitende zin die haar betoog samenvat: “Het curriculum is van iedereen, maar was misschien tegelijkertijd ook wel iets te lang van niemand.” Ze prijst SLO en het onderwijsveld om de enorme klus die met de oplevering van de nieuwe kerndoelen is geklaard. “Maar the proof of the pudding is in the eating: het echte werk begint nu pas, in de scholen.”
Wa-wa-wa-waanzinnig
De diverse afwisseling in het programma en decor zorgen voor een dynamisch ochtendprogramma. Niet in de laatste plaats dankzij de muzikale omlijsting van een rockband van leerlingen van een naburige vo-school. Hoogtepunt in hun optreden is een liedjesreis door ‘hun’ kindertijd, waarbij ze erin slagen om de zaal mee te laten zingen op de Kinderen voor Kinderen-hit Ik heb zo wa-wa-wa-waanzinnig gedroomd. Maar ook een tweede bezoek aan een klaslokaal zorgt voor afwisseling. Daar zitten voor de verandering een half dozijn leraren en schoolleiders om de tafel die anticiperen op de aanstaande gang van doelen naar onderwijs. Een docent hoopt dat “de leraar meer in de ontwerpstoel gaat zitten”. Een schoolleider vindt dat je fouten mag maken: “Ik mag experimenteren, ik mag ontwerpen, ik mag methodes durven loslaten”. En weer een ander maakt een originele culinaire vergelijking: “Als je weet wie de koks en wat de ingrediënten zijn, dan kun je je curriculum op smaak brengen. Dus niet door de strot heen duwen! Ik ben Surinaams van afkomst, ik houd van een lekker spicy gerecht. Dus met boerenkool met stamppot maak je mij niet gelukkig.”
Jij bent nu aan zet!
Aan het eind van de ochtend is het dan zover: Bernard Teunis overhandigt de eerste exemplaren van de vier bundels (po, vo, so en vso) met de nieuwe kerndoelen aan demissionair staatssecretaris Koen Becking. Die reageert enthousiast: “De nieuwe kerndoelen zijn een belangrijke stap bij de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. Ze zijn eigentijdser en concreter en voorkomen tegelijkertijd dat het lesprogramma overladen wordt. De kerndoelen staan vast, maar de leraar en de school bepalen zelf hoe deze toe te passen. Een mooie basis waar je concreet mee aan de slag kan. Zonder dat het je vrijheid wegneemt.” Waarna slotspreker SLO-voorzitter van bestuur Jindra Divis de zaal voorhoudt: “Jij bent nu aan zet! Maar wij willen daar graag een bijdrage aan leveren. We moeten dat ook weer samen doen. Samen ontwikkelen. Samen implementeren. Vandaag gaan we ermee aan de slag. Vandaag beginnen we daarmee.” Waarop de zaal leegstroomt, en de 1500 deelnemers zich verspreiden in het immense gebouw, om in drie ronden met elk meer dan 20 deelsessies meer te weten te komen over hoe zij van hun kerndoelen onderwijs kunnen maken.