Van nieuwe doelen naar eigen keuzes

Om de nieuwe doelen te doorgronden, helpt het om ook de karakteristiek van het leer- of vakgebied te lezen. Dit geeft achtergrondinformatie, laat de samenhang zien én de accenten. Hanna: “Leg bijvoorbeeld jullie leerlijn, vakwerkplan of methode naast de karakteristiek. Waar sluit het aanbod aan en wat vraagt aandacht? Sommige scholen ontdekken daarbij dat hun onderwijs al goed aansluit. Andere zien waar ze hun curriculum willen veranderen.”

Begrijpen wat je wilt bereiken, helpt om passende keuzes te maken. Hanna noemt lezen als voorbeeld. “Is het doel dat leerlingen meer plezier krijgen in lezen? Dan vraagt dat om tijd én passende leeractiviteiten. Alleen zeggen: ‘dan gaan we vanaf nu twee uur besteden aan lezen’ is niet de oplossing. Onderzoek welke activiteiten en materialen bijdragen aan wat je wilt bereiken. Dat kan ook betekenen dat je bestaande gewoontes loslaat of de aandacht anders verdeelt.”

Hanna hoort geregeld de vraag of scholen per kerndoel of eindterm moeten nagaan of ze die inhoud al aanbieden. Alleen vaststellen dat iets aan bod komt, is volgens haar niet genoeg om je curriculum betekenisvol en duurzaam te ontwikkelen. Het gaat ook om wat leerlingen daadwerkelijk leren en ervaren.

Bij burgerschap wordt dat duidelijk. Leerlingen leren over democratie, maar het gaat ook over democratisch handelen en oefenen op school: de school als democratische oefenplaats. Een leerlingenraad is daarvoor een mogelijkheid. Maar dat maakt de school nog niet voor iedereen een democratische oefenplaats, benadrukt Hanna. Hoe geef je ook andere leerlingen zulke ervaringen? “Bijvoorbeeld in een les bewegen en sport. Leerlingen kunnen meepraten of meebeslissen over spelregels, rollen of de organisatie van een activiteit. Daarbij bespreek je hoe een meerderheidsbesluit rekening houdt met leerlingen die iets anders willen.”

Dit soort inspiratievragen staan in de kerndoelverkenner burgerschap die SLO ontwikkelt en die begin 2027 beschikbaar is. Ze helpen om bewust naar bestaande lessen te kijken. In dit geval: Waar krijgen leerlingen al inspraak? Wat willen jullie versterken? Als team onderzoek je hoe die ervaringen door de schooljaren heen op elkaar voortbouwen.

Een gedeelde visie helpt volgens Hanna om curriculumkeuzes te onderbouwen. “Een visie geeft richting aan wat wel of niet past bij jullie school en leerlingen, zowel voor een school als een vaksectie.” Hanna ziet bij Montessori kindcentrum De Plotter hoe zo’n visie helpt. “Het team doorleeft de visie en gebruikt die om keuzes te maken. Een groep collega’s verdiept zich actief in de nieuwe doelen en de achterliggende ideeën.  Ze bereiden curriculumkeuzes voor en bespreken die met het hele team. De school bepaalt welke leergebieden prioriteit krijgen en bekijkt ze in een meerjarige cyclus opnieuw. Curriculumontwikkeling krijgt zo structureel aandacht, terwijl het dagelijkse onderwijs doorgaat.”

Scholen zijn dus zelf aan zet om binnen de landelijke doelen hun prioriteiten en aanpak te bepalen. Er is geen one-size-fits-all aanpak. De leerlingen, ambities, expertise en ontwikkelfase verschillen immers per school. Hanna adviseert scholen daarom eerst te verkennen waar zij staan. Krijgt curriculumontwikkeling al structureel aandacht, zoals bij De Plotter? Of zoeken jullie nog hoe je dit organiseert?

Gebruik de curriculumkeuzehulp van SLO om eens te oriënteren welke stappen je kunt nemen, om de juiste vragen te stellen of een passende volgende stap te kiezen. “Zo krijg je handvatten om samen richting te bepalen. De inhoudelijke keuzes blijven bij het schoolteam of de vaksectie.” Want het is en blijft jullie school en jullie curriculum. Dus: maak het eigen!